Türkiye'de yükseköğretim mezunlarının yurt dışına göçüne ilişkin veriler, Samsun'un da aralarında bulunduğu birçok ilde artış yaşandığını ortaya koydu. SER Akademi'nin "Türkiye'de Beyin Göçü, 2026" raporuna göre ülke genelindeki beyin göçü oranı yüzde 2,19'a ulaştı. TÜİK'in il bazlı verilerinde ise Samsun'un oranı yüzde 0,9'dan yüzde 1'e yükseldi. Kent, bu oranla Türkiye genelinde 39. sırada yer aldı.
SAMSUN'DA BEYİN GÖÇÜ YÜZDE 1'E YÜKSELDİ
TÜİK'in 2025 yılı yükseköğretim beyin göçü istatistiklerine göre Samsun'daki oran, bir önceki yılın yüzde 0,9 seviyesinden yüzde 1'e çıktı. Böylece bir yılda 0,1 yüzde puanlık artış kaydedildi.
Samsun, 81 il arasında 39. sırada bulunurken erkek mezunlarda beyin göçü oranı yüzde 1,3, kadın mezunlarda ise yüzde 0,7 olarak hesaplandı. Kentin oranı, Türkiye genelindeki yüzde 2,19'luk seviyenin altında kaldı.
KARADENİZ İLLERİNDE SON DURUM
TÜİK verilerine göre Karadeniz'deki bazı illerin beyin göçü oranları da belli oldu.
Trabzon'da yüzde 1,1, Samsun, Giresun ve Amasya'da yüzde 1, Ordu'da yüzde 0,9, Sinop'ta ise yüzde 0,8 oranı kaydedildi.
Bu verilere göre Samsun'un beyin göçü oranı Trabzon'un altında, Ordu ve Sinop'un üzerinde gerçekleşti.
11 YILIN EN BÜYÜK YILLIK ARTIŞI
Dr. Ömer Özdinç'in editörlüğünde hazırlanan SER Akademi raporuna göre Türkiye'de 2015 yılında yüzde 1,57 olan beyin göçü oranı, 2025'te yüzde 2,19'a yükseldi.
Son bir yıldaki 0,19 yüzde puanlık artış, 11 yıllık dönemin en yüksek yıllık artışı olarak kaydedildi. Artışın 81 ilin 72'sinde ve üniversite bölümlerinin yüzde 79'unda görüldüğü belirtildi.
Özdinç, "Beyin göçü artık birkaç seçkin bölümün ya da büyükşehirlerin meselesi değil, ülkenin geneline yayılıyor" değerlendirmesinde bulundu.
2023'TEKİ GÖÇ DALGASI HENÜZ VERİLERDE YOK
Raporda, 2023 yılında yaşanan yüksek göç hareketinin beyin göçü istatistiklerine henüz tam olarak yansımadığına dikkat çekildi.
TÜİK'in hesaplama yöntemine göre mezunların beyin göçü kapsamında değerlendirilmesi için belirli bir süre yurt dışında yaşamaları gerekiyor. Bu nedenle 2025 göstergesi, en geç 2022 yılında yurt dışına yerleşenleri kapsıyor.
Türkiye'den göç eden Türk vatandaşlarının sayısı 2022'de 140 bin seviyesindeyken 2023'te 291 bine yükseldi. Ancak bu veriler yalnızca üniversite mezunlarını değil, tüm eğitim düzeylerini içeriyor.
Özdinç, "Bugün konuştuğumuz yüzde 2,19 bir dikiz aynası. 2023'te yaşanan büyük çıkış henüz bu rakamların içinde değil. Asıl tabloyu 2026 ve 2027 verilerinde göreceğiz" ifadelerini kullandı.
ALMANYA İLK SIRAYA YÜKSELDİ
Yurt dışına göç eden üniversite mezunlarının en fazla yöneldiği ülke Almanya oldu. Almanya'nın payı 2021'de yüzde 15,3 iken 2025'te yüzde 22'ye çıktı.
Almanya'yı yüzde 16,9 ile ABD, yüzde 10,5 ile Birleşik Krallık, yüzde 8,3 ile Hollanda ve yüzde 5,2 ile Kanada takip etti.
Avrupa ülkelerinin toplam payı ise aynı dönemde yüzde 36'dan yüzde 48'e yükseldi.
EN YÜKSEK ORAN BİLİŞİM VE MÜHENDİSLİKTE
Eğitim alanlarına göre beyin göçünde bilişim ve iletişim teknolojileri yüzde 7 ile ilk sırada yer aldı. Bu alanı yüzde 4,8 ile mühendislik, imalat ve inşaat, yüzde 3 ile doğa bilimleri, matematik ve istatistik izledi.

Bölüm bazında ise moleküler biyoloji ve genetik yüzde 13,1, işletme mühendisliği yüzde 13, matematik mühendisliği yüzde 11 ve elektronik mühendisliği yüzde 10,9 oranlarıyla öne çıktı.
Raporda sağlık alanındaki beyin göçü oranının son yıllarda yüzde 33 arttığı, tıp mezunlarında oranın 1,5 katına, fizyoterapi mezunlarında ise yaklaşık iki katına çıktığı belirtildi.
İSTANBUL İLK, SAMSUN 39. SIRADA
İl bazlı sıralamada İstanbul yüzde 4 ile ilk sırada yer aldı. İstanbul'u yüzde 3,5 ile İzmir, yüzde 2,9 ile Ankara, yüzde 2,3 ile Eskişehir ve yüzde 2,1 ile Yalova takip etti.
Samsun ise yüzde 1'lik oranla 39. sırada bulunurken bir önceki yıla göre sınırlı bir artış kaydetti.
Raporda Türkiye'nin yurt dışına giden nitelikli iş gücünü karşılayacak düzeyde yabancı uzman ve araştırmacı çekemediği değerlendirmesine de yer verildi. Ülkedeki öğretim üyelerinin yüzde 1'inin yabancı uyruklu olduğu, doktora mezunu yabancıların çalışma izni başvurularının ise 2 bin 300'e gerilediği belirtildi.
Özdinç, "Her ülke beyin göçü verir, mesele bunun karşılığında beyin göçü alıp alamadığınız. Nitelikli insan gönderiyoruz ama dışarıdan nitelikli insan çekemiyoruz" dedi.


