Küresel meteoroloji modellerinin ve emtia piyasalarının yakından takip ettiği El Nino hava olayının, 2026 yılının ikinci yarısından itibaren dünya genelinde iklim ve ekonomi dengelerini kökten sarsabileceği öngörülüyor. Pasifik Okyanusu’ndaki deniz yüzeyi sıcaklıklarının normalin üzerinde seyretmesiyle kendisini gösteren bu doğa olayının, temmuz ayıyla birlikte tarımsal üretim hatlarında büyük riskleri beraberinde getireceği ifade ediliyor. Uzmanlar; okyanuslara kıyısı olan bölgeler başta olmak üzere, dünya genelinde sıcaklık artışları, kuraklık ve bazı bölgelerde ise aşırı yağışlara yol açacak bu tablonun, gıda fiyatlarında yeni bir küresel enflasyon dalgası yaratabileceği uyarısında bulunuyor.
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, iklim modellemelerinden elde edilen verilere dayanarak yaptığı değerlendirmede, El Nino’nun temmuz ayında kesinlik kazanma ihtimalinin yüzde 80’in üzerine çıktığını, kış dönemine doğru ise bu olasılığın yüzde 90'ı aşabileceğini belirtti.
"ASYA'DA KURAKLIK, AMERİKA'DA SEL BEKLENİYOR"
Deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki artışın ve Pasifik'teki rüzgarların yön değiştirmesinin küresel hava koridorlarını etkilediğini kaydeden Zafer Ergezen, yaşanacak bölgesel değişimleri şu sözlerle özetledi:
"Baktığımız zaman dünyada okyanusların ısınmasıyla birlikte ve özellikle Amerika’ya doğru esen rüzgarların azalması, Amerika’ya doğru olan Pasifik Okyanusu’ndSu sıcaklıklarını artırıyor. Bu da bir miktar daha fazla kuraklık anlamına gelmekte. Daha sıcak bir dönem yaşanıyor diyebiliriz. Özellikle Amerika tarafında. Asya tarafının da ısındığını, yağışlarının azaldığını görebiliriz. Amerika tarafında ise tam tersine daha fazla sel ve yağmur olabiliyor. Yani böyle bir dönemde aslında şunu bekleyebiliriz; Asya ve Avustralya’da yağmurlar azalır, kuraklıklar başlar. Amerika kıyılarında ise tam tersi yağışlar artar diyebiliriz. Afrika ve Hindistan’da da mevsimlerin zamanlaması bozuluyor diyebiliriz."
PALM YAĞI, KAKAO VE PAMUK ÜRETİMİ TEHLİKEDE
Sürecin ekonomik yansımaları değerlendirildiğinde özellikle Asya kıtasındaki tarımsal arz güvenliğinin ön plana çıktığını ifade eden Ergezen; küresel palm yağı üretiminin yaklaşık yüzde 60'ını karşılayan Endonezya ile güçlü üretici Malezya'daki iklimsel salınımların bitkisel yağ fiyatlarını tetikleyebileceğini vurguladı. El Nino'nun soya ve ayçiçeği gibi alternatif yağ gruplarına da sıçrama riski taşıdığına değinen uzman isim, diğer stratejik ürünlerdeki tehlikelere dair şunları kaydetti:
"Diğer taraftan bakacak olursak eski deneyimlere göre son 50 yıldır yaşanan her El Nino’da kakao üretiminin azaldığını gördük. Kakao üretimine yönelik etkileri bu sene değil ama 2027’de görebiliriz. O yüzden kakao tarafında yeniden fiyat artışlarının muhtemel olduğunu söylememiz mümkün. Çünkü bu El Nino’nun öncekilere nazaran bir miktar daha güçlü olması bekleniyor. Bu noktada üretim tarafından bakacak olursak pamuk tarafında Hindistan-Pakistan etkisinin önemli olduğunu söyleyebiliriz. Hindistan’da muson gecikmesi ve sıcaklıklar nedeniyle pamukta böceklenme önemli olabilir, bu da pamuk tarafında dalgalanmaya yol açabilir."
PİRİNÇTE REKOLTE KAYBI, SOYADA İSE ARTIŞ BEKLENTİSİ
Dünya genelinde milyarlarca insanın temel besin kaynağı olan pirinç ürününde de Tayland ve Vietnam gibi lider üretici ülkelerdeki yağış azlığının fiyat istikrarını bozabileceğini anlatan Ergezen, madalyonun diğer yüzündeki olumlu gelişmelere de değindi. Ergezen, "Şimdi hep olumsuzları konuştuk ama diğer taraftan bakacak olursak örneğin soya fasulyesinde artış olacağını söyleyebiliriz ki önceki dönemlere baktığımız zaman hep Amerika, Arjantin olsun, bu bölgelerde soya fasulyesi üretimi artmıştır. Keza yine bunu da görebiliriz" diyerek arz fazlası oluşabilecek alanlara işaret etti.
HİNDİSTAN'DAKİ MUSON YAĞMURLARI ÖNCÜ SİNYAL OLACAK
Önümüzdeki ayların tarımsal emtia piyasaları için bir dönüm noktası olacağını ve haziran-eylül döneminde Hindistan'da gerçekleşecek muson yağışlarının El Nino'nun yıkıcı gücünü ölçeklendirmek adına en kritik veri setini sunacağını aktaran Zafer Ergezen, küresel gıda piyasalarını izlemesi gereken rotayı şu sözlerle tamamladı:
"Baktığımız zaman belki de bizim için en önemli göstergelerden bir tanesi bu haziran ve eylül ayındaki muson döneminde gerçekleşecek diyebiliriz. Hindistan bu anlamda önemli. Orayı takip ediyor olacağız. Orada yaşanacak yağışlar pamuk, şeker, pirinç ve palm yağı gibi ürünlere yönelik beklentileri bize gösterecek. Normal bir muson olursa risklerin azaldığı görülür ama eğer musonun etkisi zayıf olursa, zayıf bir muson dönemi görürsek Hindistan’da bu öncü sinyal olur. Demektir ki önümüzdeki dönemde El Nino etkisi güçlü olacak."
